3.4.5.21 нұсқасында тексерілді «Қазақстан үшін сауданы басқару» (3.4 редакциясы).
Айдың соңы, сату бөлімінің басшысы сұрайды: «Келесі тоқсанда нақты қанша ақша түседі?» Қолыңызда жиырмаға жуық белсенді мәміле бар — біреуінде клиент дерлік қол қойды, біреуінде әлі «ойлануда». Барлық соманы қатарынан қосу — алдау: кейбір мәмілелер сәтсіз аяқталады. Міне осы жерде сіз «Ықтималдық болжамын» ашасыз. Ол әрбір мәміленің әлеуетті сомасын оның жеңіске жету ықтималдығына көбейтіп, кезеңдер бойынша өлшенген, шынайы түсімді көрсетеді. «Арман» емес, күтілетін нәтиже.
1. Мақсаты
Есеп клиенттермен жасалатын мәмілелер негізінде түсім болжамын құрады: мәміле сомасы × оның сәтті аяқталу ықтималдығы. Түсімдерді, қойма жүктемесін және менеджерлердің жұмысын «шикі» ұсыныс сомаларына сүйенбей жоспарлауға көмектеседі. Бұл — талдамалық есеп, ол есепте ештеңе жүргізбейді және өзгертпейді.
2. Қайдан табуға болады
«CRM және маркетинг» → «CRM және маркетинг есептері» бөлімі (бөлімнің есептер тақтасы) → «Ықтималдық болжамы». Кейбір интерфейс баптауларында есеп мәміле түрінің карточкасынан да қолжетімді. Қосымша мәзірдегі тармақтың нақты орналасуы дерекқорыңыздың командалық интерфейс баптауларына байланысты (бұны нақты конфигурацияңызда тексерген жөн).
Тікелей ашудың жылдам тәсілі: «Қызмет» → «Навигациялық сілтеме бойынша өту» және мынаны қойыңыз:
e1cib/list/Отчет.ВероятностныйПрогноз
2а. Өз релизіңізді қалай білуге болады
«Анықтама» (жоғарғы оң жақ бұрыштағы «?» белгішесі) → «Бағдарлама туралы». Ашылған терезеде платформа нұсқасын (мысалы, 8.3.24) және конфигурация релизін көресіз — «Қазақстан үшін сауданы басқару, 3.4 редакциясы (3.4.5.21)» түріндегі жол. Төменде сипатталғандардың барлығы 3.4.5.21 релизіне қатысты.
3. Қалай толтыру керек (есепті баптау)
Есеп деректерді енгізбейді — сіз іріктеу және топтастыру параметрлерін беріп, содан кейін «Қалыптастыру» (F5) түймесін басасыз. Өрістерді қарастырайық.
| Өріс / баптау | Не үшін керек | Қате болғанда не болады |
|---|---|---|
| Кезең (міндетті) | Мәмілелердің күтілетін жабылу күндерінің диапазоны. Болжам аяқталудың жоспарлы күні бойынша құрылады. | Бос кезең — есеп не бос болады, не «Кезең толтырылмаған» деп шығарады. Тым тар болса — кейбір мәмілелер «түсіп қалады». |
| Ұйым | Нақты заңды тұлғаның мәмілелерін іріктейді. | Толтырылмаса — көп фирмалы дерекқорда барлық ұйымдардың деректері араласып, сомалар «ісінеді». |
| Менеджер / Жауапты | Сатушы бойынша болжам. | Бос қалдырсаңыз — барлығы бойынша жиынтық аласыз; нақты адамды бағалау үшін міндетті түрде көрсетіңіз. |
| Мәміле түрі | Түрлі түрлерде өз кезеңдері мен ықтималдық шкаласы бар. | Түрлерді араластыру өлшеуді бұрмалайды. |
| Мәміле кезеңі | Воронка сатысы бойынша сүзгі (мысалы, тек «Келісу» және жоғары). | Сүзгісіз болжамға ықтималдығы нөлге жақын «суық» мәмілелер түседі. |
| Топтастыру (жолдар) | Болжамды қалай бөлу керек: айлар, менеджерлер, клиенттер, мәміле түрлері бойынша. | Топтастырусыз — талдаусыз бір жалпы сан ғана. |
| Тек белсенді мәмілелер | Жабылғандарды (жеңіске жетті/сәтсіз аяқталды) алып тастайды. | Алып тастасаңыз — «болашақ болжамына» аяқталған мәмілелер де түседі. |
Сандардың негізгі көзі — мәміленің өзі: оның сомасы (әлеуетті табыс) және ықтималдығы (%). Ықтималдық не мәміле карточкасында қолмен қойылады, не автоматты түрде мәміленің кезеңінен тартылады (мәміле түрінің баптауында әрбір кезеңге өз пайызы берілген). Мәмілелерде ықтималдық толтырылмаған болса — есеп нөлдерді немесе өлшеусіз толық сомаларды көрсетеді.
4. Талданған мысал
2026 жылдың IV тоқсанына арналған үш белсенді мәміле, ұйым — «Астана-Трейд» ЖШС. Сомалар ҚҚС 16% қосылған түрде көрсетілген.
| Мәміле | Клиент | ҚҚС қосылған сома, ₸ | Кезең | Ықтималдық | Өлшенген болжам, ₸ |
|---|---|---|---|---|---|
| СД-000101 | «Береке» ЖШС | 5 800 000 | Шартты келісу | 70% | 4 060 000 |
| СД-000102 | ЖК Нұрлан | 2 320 000 | Коммерциялық ұсыныс | 40% | 928 000 |
| СД-000103 | «Қайрат» ЖШС | 11 600 000 | Бастапқы байланыс | 20% | 2 320 000 |
| Барлығы | 19 720 000 | 7 308 000 |
Воронканың «шикі» сомасы — 19 720 000 ₸, бірақ шынайы ықтималдық болжамы — 7 308 000 ₸. Дәл осы санды сіз басшыға атайсыз.
Бірінші мәміленің артында не тұр (ҚҚС 16% қосылған 5 800 000 ₸), егер ол іске асырылса:
- ҚҚС: 5 800 000 × 16 / 116 = 800 000 ₸
- ҚҚС-сыз табыс: 5 800 000 − 800 000 = 5 000 000 ₸
Есептің өзі өткізбелер жасамайды. Бірақ мәміле жеңіске жеткенде және сіз оның негізінде «Тауарлар мен қызметтерді өткізу» енгізгенде, бағдарлама ҚР типтік шоттар жоспары бойынша мынаны қалыптастырады:
| Дт | Кт | Сома, ₸ | Мазмұны |
|---|---|---|---|
| 1210 | 6010 | 5 000 000 | Өткізуден түскен табыс (ҚҚС-сыз) |
| 1210 | 3130 | 800 000 | Төленуге тиіс ҚҚС 16% |
| 7010 | 1330 | 3 200 000 | Тауарлардың өзіндік құны есептен шығарылды |
Клиент төлегеннен кейін: Дт 1030 Кт 1210 — 5 800 000 ₸. Осылайша есептегі «ықтималдық» сан 1030 шотындағы нақты ақшаға және 3130 шотындағы ҚҚС бойынша міндеттемеге айналады.
5. Операция түрлері (есеп нұсқалары)
Талдамалық есепте құжаттағыдай «операция түрлері» жоқ, бірақ қалыптастыру және топтастыру нұсқалары бар:
- Кезеңдер бойынша болжам — айлар/тоқсандар бойынша түсім.
- Менеджерлер бойынша — әрбір сатушының үлесі.
- Клиенттер / контрагенттер бойынша — күтілетін табыс қай жерде шоғырланған.
- Мәміле түрлері мен кезеңдері бойынша — ақша қай сатыда «ілулі тұр».
- Ықтималдықты ескере отырып / ескермей — оптимистік максимум мен өлшенген болжамды салыстыру.
«Баптаулар» түймесі (немесе есеп тақырыбында сақталған нұсқаны таңдау) арқылы ауыстырылады.
6. Қалыптастыру кезінде не жасалады
Бұл — есеп, сондықтан адал түсіну маңызды:
- Өткізбелер жоқ. Есеп бухгалтерлік жазбалар жасамайды.
- Регистрлер бойынша қозғалыстар жоқ. Ол деректерді жазбайды, керісінше оқиды — клиенттермен жасалатын мәмілелер регистрлерінен (сомалар, кезеңдер, ықтималдықтар, жауаптылар, жоспарлы күндер).
- Электрондық құжаттар (ЭШФ, ТЖЭ) жазылмайды. ЭШФ ЭШФ АЖ-де және ТЖЭ кейінірек — болжамнан емес, нақты өткізуден/жөнелтуден құрылады.
Жұмыс нәтижесі — экранға шығарылатын кестелік/графикалық шығыс, оны сақтауға немесе басып шығаруға болады.
7. Баспа формалары
Есептің жеке бланкі жоқ — қалыптастырылған нәтиженің өзі басып шығарылады:
- Басып шығару (Ctrl+P) — кестелік құжатты принтерге шығару.
- Былайша сақтау… — Excel (.xlsx), PDF, .mxl және т.б. форматтарға түсіру.
- Диаграмма — графикалық нұсқа болса, болжамды кезеңдер бойынша баған диаграммасымен шығаруға болады.
- Поштамен жіберу — кестелік құжаттың «Тағы» мәзірінен.
8. Жиі кездесетін қателер
«Кезең толтырылмаған» — күндер диапазоны берілмеген. Тақырыпта кезеңді көрсетіп, қайта қалыптастырыңыз (F5).
Мәмілелер бар болса да есеп бос. Себептері: (1) мәмілелердің жоспарлы аяқталу күні таңдалған кезеңнен тыс; (2) мәмілелер сәйкес келмейтін ұйым/менеджер бойынша іріктеу қойылған; (3) «тек белсенділер» сүзгісі қосылған, ал мәмілелер жабылып қойған. Артық іріктеулерді алып тастап, кезеңді кеңейтіңіз.
Болжам мәмілелердің толық сомасына тең (ықтималдық ескерілмеген). Мәміле карточкаларында «Ықтималдық» өрісі толтырылмаған, немесе кезеңдер үшін пайыздар бапталмаған. Мәмілелерде ықтималдықты көрсетіңіз немесе мәміле түрінің баптауында кезеңдер бойынша беріңіз.
Сомалар қосарланған / асырылған. Көп фирмалы дерекқорда ұйым берілмеген, немесе бір мәміле кезең бойынша да, қолмен де есептелген. Ұйым бойынша іріктеу орнатып, мәмілелердің қайталанбауын тексеріңіз.
«Операцияны орындауға құқық жеткіліксіз». Пайдаланушыда CRM есептеріне құқық жоқ. Әкімшіге хабарласыңыз — CRM және маркетинг ішкі жүйесіне қолжетімділігі бар рөл қажет.
9. Жиі қойылатын сұрақтар
Бұл есеп өткізбелер немесе қозғалыстар жасай ма? Жоқ. Бұл — талдамалық есеп: ол тек мәмілелер туралы деректерді оқып, болжамды көрсетеді. Ол өткізбелерді де, ЭШФ-ты да, ТЖЭ-ні де жасамайды.
Ықтималдық қайдан алынады? Клиентпен жасалатын мәміле карточкасынан — «Ықтималдық» (%) өрісінен. Әдетте ол мәміле кезеңінен автоматты түрде қойылады: мәміле түрінің баптауында әрбір кезеңге өз пайызы берілген.
Болжамда ҚҚС ескеріле ме? Есеп сомаларды мәмілелерде енгізілгендей көрсетеді. Егер сомалар ҚҚС 16% қосылған болса, болжам да ҚҚС қосылған түрде болады. «Таза» түсімді жоспарлау үшін мәміле сомаларын ҚҚС-сыз көрсетіңіз немесе тиісті көрсеткішті пайдаланыңыз.
«Сату воронкасынан» немен ерекшеленеді? Воронка кезеңдер бойынша конверсияны көрсетеді (қанша мәміле және қай сатыда). «Ықтималдық болжамы» бұны ақшаға айналдырады: сома × ықтималдық = кезеңдер бойынша күтілетін түсім.
Әрбір менеджер бойынша болжамды көруге бола ма? Иә. «Жауапты/менеджер бойынша» топтастыруды немесе нақты қызметкер бойынша іріктеуді беріңіз.
Болжам қандай валютада құрылады? Мәмілелер валютасында; әртүрлі валюталар болғанда сомалар басқарушылық есеп валютасына (теңге, ₸) келтіріледі. Есеп параметрлерінде валюта баптауын тексеріңіз.
Мәміле неге болжамға түспеді? Көбіне оның жоспарлы аяқталу күні таңдалған кезеңнен тыс, белсенділер сүзгісі қосылған кезде мәміле жабылған (жеңіске жетті/сәтсіз аяқталды), немесе ол ұйым/менеджер/түр бойынша іріктеуге сәйкес келмейді.
Болжамды Excel-ге түсіруге бола ма? Иә: қалыптастырғаннан кейін — «Былайша сақтау…» → .xlsx форматы. Сондай-ақ PDF және поштамен жіберу қолжетімді.
Мәмілені болжамға қалай қосуға болады? Мәміле белсенді екеніне, оның сомасы, ықтималдығы (немесе пайызды кезеңі) және есеп кезеңіне түсетін жоспарлы аяқталу күні толтырылғанына көз жеткізіңіз.
Есеп салықтарды есептеуге әсер ете ме (ҚҚС, КТС, ЖТС)? Жоқ. Болжам есепте және салықтық регистрлерде көрсетілмейді. Салықтар (ҚҚС 16%, ЖТС, әлеуметтік салық 6%, МЗЖ және т.б.) болжамнан емес, іс жүзіндегі өткізу құжаттары мен есептеулерден есептеледі.
10. Байланысты құжаттар
Нені негізге алып құрылады:
- Клиентпен мәміле — негізгі көз (сома, ықтималдық, кезең, күн, жауапты).
- Клиентке коммерциялық ұсыныс және Клиент тапсырысы — мәмілелерге байланысты және болжам сомаларын қалыптастырады.
Мәміле жеңіске жеткенде әрі қарай не жасалады:
- Тауарлар мен қызметтерді өткізу — нақты табысты бекітеді (Дт 1210 Кт 6010, ҚҚС Дт 1210 Кт 3130).
- Шот-фактура (ЭШФ) — өткізуден ЭШФ АЖ-де жазылады.
- ТЖЭ — сүйемелдеуге жататын тауарларды тасымалдау/жөнелту кезінде.
- Қолма-қол ақшасыз қаражат түсімі — дебиторлық берешекті жабады: Дт 1030 Кт 1210.
Өз релизіңізді қалай білуге болады: «Анықтама» → «Бағдарлама туралы» — онда платформа нұсқасы және конфигурация релизі көрсетілген.
Нұсқаулық «Қазақстан үшін сауданы басқару», 3.4 редакциясы, 3.4.5.21 релизі үшін дайындалды.