2026 жылы 1С жүйесінде қорларды есептен шығару нақты шаруашылық операцияға: өндіріске беруге, компанияның қажеттіліктеріне пайдалануға, сатуға, бүлінуге, жетіспеушілікке немесе қайта сұрыптауды түзетуге сәйкес келетін құжатпен ресімделеді. ҚР СК-нің 317, 833, 837 және 838-баптары қорларды есептен шығарудың жалпы тәртібін белгілемейді, сондықтан оларға мұндай операцияның негізі ретінде сілтеме жасауға болмайды.
Есептен шығару тәсілін қалай таңдау керек
Алдымен тауардың немесе материалдың қалдықтан неліктен шығарылуға тиіс екенін анықтаңыз. Бұл интерфейстегі пәрменнің атауынан маңыздырақ: есептен шығарудың бір батырмасы экономикалық мәні әртүрлі операциялар үшін пайдаланылмауға тиіс.
Іс жүзінде мынадай жағдайлар болуы мүмкін:
- материалдар өндірісте, жөндеуде немесе қызметтер көрсетуде нақты пайдаланылған;
- қорлар әкімшілік немесе шаруашылық қажеттіліктерге берілген;
- тауар бүлінген, жоғалған не жетіспеушілік анықталған;
- қалдықтар түгендеу нәтижелері бойынша түзетіледі;
- қайта сұрыптау анықталған: бір тауар жетіспейді, ал екіншісі артық болып шыққан;
- бұрын енгізілген құжаттағы қатені түзету қажет.
Әрбір себеп үшін растаушы құжат қажет. Бұл жүкқұжат, материалдарды босатуға арналған талап, акт, түгендеу тізімдемесі, комиссия шешімі немесе компанияның есеп саясатында және ішкі құжат айналымында көзделген өзге құжат болуы мүмкін.
Бағдарламадағы қалдық нақты қалдықпен сәйкес болуы үшін ғана әдеттегі есептен шығаруды ресімдеуге болмайды. Алдымен алшақтықтың себебін анықтаңыз. Егер қате келіп түсу, орын ауыстыру немесе өткізу кезінде туындаса, бастапқы операцияны түзетіңіз не конфигурацияда көзделген түзетуді ресімдеңіз.
1С жүйесінде операцияны қалай ресімдеу керек
Құжатты жасамас бұрын ұйымды, қойманы, бөлімшені, операция күнін және жауапты қызметкерді тексеріңіз. Содан кейін қорлардың шығуының анықталған себебіне арналған құжатты таңдаңыз. Бөлім мен пәрменнің атауы «Қазақстанға арналған 1С:Бухгалтерия», «Қазақстанға арналған 1С:Сауданы басқару» жүйелерінде және пысықталған салалық шешімдерде өзгеше болуы мүмкін.
Құжатта әдетте мыналар талап етіледі:
- Қорлар шығарылатын ұйым мен қойманы көрсету.
- Операцияның негізін және қажет болған жағдайда онымен байланысты бастапқы құжатты толтыру.
- Номенклатураны және нақты есептен шығарылатын мөлшерді қосу.
- Егер олар базада пайдаланылса, өлшем бірлігін, сипаттаманы, серияны және басқа талдамалық белгілерді тексеру.
- Шығындардың дұрыс бағытын немесе операцияны есепте көрсетудің өзге тәсілін таңдау.
- Құжатты өткізіп, қалыптастырылған қозғалыстарды зерделеу.
«Құжат өткізілді» деген хабарламамен шектелмеңіз. Өткізгеннен кейін құжат қозғалыстарын немесе стандартты есептерді ашып, қажетті номенклатура қалдығының дәл таңдалған қоймада азайғанына көз жеткізіңіз. Сонымен қатар қорлардың құны қайда жатқызылғанын және оның операцияның экономикалық мазмұнына сәйкестігін тексеріңіз.
Егер бағдарлама құжатты өткізуге мүмкіндік бермесе, талдау жасамай қалдықтарды бақылауды өшірмеңіз. Ықтимал себептер — күннің дұрыс көрсетілмеуі, қолжетімді мөлшердің болмауы, басқа қойма, сипаттама немесе серия, сондай-ақ аяқталмаған алдыңғы операциялар. Жиынтық есепте қалдық болуы мүмкін, бірақ ол құжатта көрсетілген талдамамен сәйкес келмеуі ықтимал.
Қайта сұрыптау және тауарлардың сәйкестігі қатесі
Қайта сұрыптау — әдеттегі есептен шығару емес. Оны көрсету үшін қолданылатын 1С конфигурациясында көзделген арнайы құжатты пайдаланыңыз. Құжаттың атауы мен оны толтыру тәртібі қоймалық есеп схемасына, бағдарламаның нұсқасына және нақты базаның баптауларына байланысты.
Құжатты толтыру кезінде бағдарлама есептен шығарылатын тауардың кіріске алынатын тауармен сәйкес келетінін хабарлауы мүмкін. Мұндай жағдайда есептен шығарылатын және кіріске алынатын номенклатура жолдарын тексеріңіз: қайта сұрыптау кезінде бір позиция бойынша анықталған жетіспеушілік деректемелері толығымен сәйкес келетін сол номенклатурамен емес, басқа позицияның артығымен салыстырылады.
Сондай-ақ номенклатураның сипаттамалары мен өзге деректемелерін тексеріңіз. Егер айырмашылық серия, сипаттама немесе басқа талдамалық белгі деңгейінде ғана болса, құжатты онда нақты анықталған айырмашылықтар көрсетілетіндей етіп толтыру қажет. Бағдарламалық бақылауды операция мән-жайларымен расталмаған деректерді техникалық өзгерту арқылы айналып өтуге болмайды.
Өткізгеннен кейін нені тексеру керек
Бақылауды операцияның мән-жайлары белгілі кезде бірден жүргізген дұрыс. Құжатқа дейінгі және одан кейінгі қалдықтар бойынша есеп қалыптастырып, номенклатураның мөлшерін, қоймасын және талдамасын салыстырыңыз. Содан кейін операцияның бухгалтерлік есепте көрсетілуін зерделеп, оны бастапқы құжаттармен салыстырыңыз.
Кемінде мыналарды тексеріңіз:
- 1С жүйесіндегі күн нақты операцияның күнімен сәйкес келе ме;
- құжаттармен расталған мөлшердің дәл өзі есептен шығарылды ма;
- теріс немесе түсініксіз қалдық пайда болған жоқ па;
- ұйым, қойма және бөлімше дұрыс таңдалды ма;
- қорларды пайдалану бағыты дұрыс көрсетілді ме;
- қажетті негіз қоса берілді ме;
- компанияда қабылданған тәртіп бойынша комиссияның немесе материалдық жауапты тұлғаның жеке шешімі қажет пе.
Егер есептен шығару салықтық көрсеткіштерді айқындау кезінде ескерілсе, 1С жүйесіндегі бір техникалық жазба жеткіліксіз. Бухгалтер операцияны оның нақты себебімен, бастапқы құжаттармен және қабылданған есеп саясатымен салыстыруы қажет. Салықтық тәртіп қорлардың шығуының нақты мән-жайларына қатысты айқындалады; жер қойнауын пайдаланушыларға арналған арнайы нормалар, ҚҚС асып кетуін қайтарудың өтпелі қағидалары және инвестициялық келісімшарттар туралы ережелер мұндай есептен шығарудың жалпы тәртібін белгілемейді.
Кезеңді жабу алдында қойма қалдықтарын бухгалтерлік есеппен және түгендеу нәтижелерімен салыстырған жөн. Егер алшақтық табылса, алдымен оның шығу тегін анықтап, содан кейін тиісті құжатты түзетіңіз. Талдаусыз қосымша есептен шығару жасау қатені жасыруы мүмкін, бірақ оның себебін жоймайды.
Жиі қойылатын сұрақтар
Тауарлар мен материалдарды әртүрлі себептер бойынша бір құжатпен есептен шығаруға бола ма? — Техникалық мүмкіндік конфигурацияға байланысты, бірақ экономикалық негіздері әртүрлі операцияларды бөлген дұрыс. Осылайша әрбір операцияны растаушы құжаттармен салыстыру, қозғалыстарды тексеру және қатені табу оңайырақ.
Тауар есепте көрініп тұрса да, неліктен 1С оның жеткіліксіз екенін хабарлайды? — Күнді, ұйымды, қойманы, сипаттаманы, серияны және өлшем бірлігін тексеріңіз. Қалдық басқа талдама бойынша есепте тұруы немесе күні кейінірек қойылған құжатпен көрсетілуі мүмкін.
Есептен шығарылатын және кіріске алынатын тауарлардың сәйкестігі туралы хабарлама шықса, не істеу керек? — Қайта сұрыптау құжатының жолдары мен олардың деректемелерін тексеріңіз. Есептен шығарылатын және кіріске алынатын позициялар номенклатурада немесе пайдаланылатын құжат қолдайтын талдамада нақты анықталған айырмашылықтарға сәйкес келуге тиіс.
Өткізгеннен кейін қозғалыстарды тексеру қажет пе? — Иә. Өткізу құжаттың техникалық орындалғанын растайды, бірақ бухгалтерге қойманы, мөлшерді, номенклатураны және құнды көрсету бағытын бәрібір тексеру қажет.
1С мәзірінде нақты қай жолды пайдалану керек? — Ол конфигурацияға, редакцияға, пайдаланушының құқықтарына және базаның пысықталуына байланысты. Құжатты операцияның мәніне қарай қойма немесе өндіріс бөлімінен іздеп, оның мақсатын қолданылатын конфигурацияның кіріктірілген анықтамасымен салыстырыңыз.
Дереккөздер
- 2026 жылғы ҚР СК, 317-бап — жер қойнауын пайдаланушының қазақстандық кадрларды оқытуға және өңірлердің әлеуметтік саласын дамытуға арналған арнайы шегерімдері.
- 2026 жылғы ҚР СК, 833-бап — 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін берілген ҚҚС асып кетуін қайтару туралы өтініштер мен талаптарды қараудың өтпелі тәртібі.
- 2026 жылғы ҚР СК, 837 және 838-баптар — 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін жасалған жекелеген инвестициялық келісімшарттар мен келісімдердің талаптарын сақтау.